Extra verhalen

De Elfstedenvluchteling van 1947

Abe de Vries won de Elfstedentocht van 1933. Na de tocht van 1947 vluchtte hij naar Frankrijk om de woede van de andere wedstrijdrijders te ontlopen. Dat schrijft hij in zijn persoonlijke herinneringen.

De Elfstedentocht van 1947 eindigde in een enorme chaos met heuse onderzoekscommissies na afloop. De wedstrijdrijders kregen bijna allemaal ruzie, in sommige gevallen zelfs levenslang.

Door een gebrekkige controle in die tocht had een groot aantal rijders alle regels overtreden in de buurt van Parrega, bij Harlingen en vlak voor de finish. Het ging onder meer om opgelegd rijden: elkaar vasthouden, dus met lichamelijk contact rijden. Ook was er sprake van zuigen: achter de rug van schaatsers rijden, die niet aan de wedstrijd meedoen.

Tot slot werd op verschillende plekken vanwege het slechte ijs gebruik gemaakt van handkarren, fietsen, brede Friese ruggen en zelfs van auto’s en taxi’s! Enkele honderden meters voor de finish werden de schaatsers nog vervoerd, maar er was niemand, die er iets van zei.

Meteen na afloop echter vlogen de beschuldigingen heen en weer. Het Elfstedenbestuur wijzigde na lange vergaderingen en bizarre briefwisselingen de einduitslag en ontnam Joop Bosman de zege – 38 dagen na afloop! Een generatie schaatsers beleefde een traumatische dag.

Sportief vluchteling

Het Elfstedenbestuur kon pas een onderzoek starten na een klacht en die kwam van Abe de Vries. In zijn herinneringen over 1947 beschreef hij wat hij aan overtredingen had meegemaakt. ‘Twee dagen na de tocht ben ik naar Heerenveen en Leeuwarden gegaan om hierover te spreken, want ik voelde mij (…) voor schut gezet. (…). Om deze ernstige overtredingen in de toekomst te voorkomen, heb ik hierover een klacht ingediend en veel foto’s hebben overduidelijk het bewijs geleverd, maar niettemin werd mij dit bepaald niet in dank afgenomen.’

De Vries drukte zich nog heel voorzichtig uit, want de andere rijders waren woedend. Wedstrijdrijder Henk Schueler bevestigde dat De Vries inderdaad niet populair was na zijn klacht. En daarom vertrok De Vries met zijn familie naar Frankrijk.

Voor zover bekend is dit de enige keer in de geschiedenis van de Elfstedentocht dat een schaatser is gevlucht als direct gevolg van deze tocht. Zoals De Vries zelf schreef: ‘De teleurstelling hierover is mede een van de redenen geweest die hebben bijgedragen tot mijn besluit met mijn gezin naar Frankrijk te vertrekken.’

Waarmee we dus een nieuwe categorie vluchteling hebben, naast de economische en politieke: de sportieve vluchteling.